خواب

بدان که خواب بر دماغ مسلط میشود و بدن را نیرو و استقامت می بخشد.

پس وقتی که اراده به خواب کردی اول به پهلوی راست دراز بکش و آنگاه به طرف چپ برگرد همچنین هنگام برخاستن از طرف راست برخیز چنانچه برای خواب ابتدای بآن کردی.

خود را عادت بده که مقدار دو ساعت از شب را بیدار بنشینی و پیش از خوابیدن برای قضای حاجت به بیت الخلاء بروی ولی مراقب باش که بیش از مدتی که معمولا مورد نیاز است در بیت التخلیه درنگ نکنی زیرا زیاد ماندن در آنجا مورث داء الفیل میگردد.

 

منبع : رساله الذهبیه ، طب و بهداشت از امام علی ابن موسی الرضا (علیه السلام) ترجمه نصیرالدین امیر صادقی

مزاج و طبیعت

بدان که نیروی روانها پیرو قوت تن ها است ، مزاجها و نیروی بدنها نیز تابع هواها است و برحسب تغییر هواها دگرگون می شود لذا میبینیم که چون هوای سرد به گرما تبدیل یافت و یا گرمی هوا مبدل به سرما شد رنگ پوست صورت و بدن نیز تغییر می کند و این تغییر ناشی از تغییر مزاج است که بر اثر دگرگون شدن هوا پیدا شده است.

پس در زمان و مکانی که هوا معتدل باشد مزاجهای ابدان نیز معتدل است و تصرفات امزجه در حرکات طبیعیه خود بطوری که مصلحت اوست انجام میگیرد از قبیل هضم و جماع و خواب و حرکت جوارح و سایر جنبش ها.

خداوند تعالی اجسام را روی چهار طبیعت بنا کرده است و آنها عبارتند از صفرا و سودا و خون و بلغم که دوتای آنها گرم و دوتای دیگر سرد است و میان دوتای آنها از لحاظ دیگر اختلاف است. یکی گرم مرطوب و دیگری گرم خشک و یکی سرد مرطوب و دیگری سرد خشک.

هر یک از این طبیعت ها را بر قسمتی از اعضا بدن مسلط کرد بنا بر این بدن نیز دارای چهار قسمت (عضو) مهم است ، سر ، سینه ، پهلو و شکم.

خون را بر سر یعنی چشم ها و گوش ها و بینی و دهان و دماغ مسلط کرد.

بلغم را بر سینه با نیروی باد استیلا داد.

صفرا را بر اضلاع و دنده های پهلو غالب کرد.

سودا را بر شکم و حشا و امعا چیره گردانید.

منبع : رساله الذهبیه ، طب و بهداشت از امام علی ابن موسی الرضا (علیه السلام) ترجمه نصیرالدین امیر صادقی